NHẬT BẢN – VÌ SAO NGƯỜI NHẬT XEM THỜI KHẮC GIAO THỪA LÀ ‘GIÂY PHÚT RESET TÂM TRÍ’ VÀ LÀM SẠCH LINH HỒN?

Bài viết khám phá những nghi thức truyền thống và ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong cách người Nhật Bản đón Năm Mới (Shogatsu), đặc biệt là thời khắc Giao thừa (Ōmisoka). Khác với sự ồn ào của lễ hội, người Nhật coi Giao thừa là "giây phút reset tâm trí" và làm sạch linh hồn. Bài viết đi sâu vào các nghi lễ quan trọng như tục ăn Soba trường thọ (Toshikoshi Soba), thủ tuế (Joyanokane) qua 108 tiếng chuông chùa, và việc thăm viếng đền thờ (Hatsumōde) đầu năm. Bài viết nhấn mạnh triết lý Kiyome (thanh tẩy) và Kekka (kết thúc hoàn hảo), giải thích vì sao mọi hoạt động đón Tết của người Nhật đều hướng đến sự tĩnh lặng, suy ngẫm và chuẩn bị tinh thần sạch sẽ cho một khởi đầu mới.

1. Ōmisoka – giây phút thanh tẩy tuyệt đối (kiyome)

Tại Nhật Bản, thời khắc chuyển giao từ năm cũ sang năm mới (Giao thừa) được gọi là Ōmisoka. Khác với nhiều nền văn hóa chọn sự ồn ào, pháo hoa và tiệc tùng, Ōmisoka của người Nhật tập trung vào sự tĩnh lặng, thanh tẩy và chuẩn bị tinh thần. Họ coi đây là "giây phút reset tâm trí" và làm sạch linh hồn để bước vào Shogatsu (Năm Mới) một cách tinh khiết nhất.

Chuẩn bị: Dọn dẹp nhà cửa triệt để (Ōsōji) và hoàn thành nợ nần

Việc chuẩn bị cho Ōmisoka là một quá trình tâm linh hơn là vật chất.

Ōsōji (Tổng vệ sinh): Trước Tết, các gia đình, công sở và trường học tiến hành dọn dẹp tổng thể, tỉ mỉ đến từng ngóc ngách. Ōsōji không chỉ là dọn dẹp nhà cửa mà còn là dọn dẹp những vướng bận, rắc rối, và bụi bẩn tinh thần của năm cũ. Đây là hành động thực hành triết lý Kiyome (thanh tẩy, làm sạch).

Hoàn thành nghĩa vụ: Người Nhật cố gắng giải quyết tất cả các khoản nợ, các mâu thuẫn cá nhân và hoàn thành công việc trước Giao thừa. Mục đích là để đảm bảo rằng họ bước vào năm mới với một trạng thái tinh thần không bị ràng buộc, không mang theo gánh nặng của năm cũ.

 Ōmisoka – Truyền Thống Xua Tan Phiền Não Của Người Nhật (Ảnh sưu tầm)

Toshikoshi Soba: Món ăn mang ý nghĩa "cắt đứt" những điều xui xẻo

Vào đêm Giao thừa, món ăn truyền thống không thể thiếu là Toshikoshi Soba (Soba Trường Thọ). Đây là một nghi thức ẩm thực mang ý nghĩa sâu sắc:

Sợi mì dài: Tượng trưng cho tuổi thọ dài lâu, giống như sợi mì Soba.

Mì dễ đứt: Soba được làm từ kiều mạch nên dễ đứt khi ăn. Hành động cắt đứt sợi mì này tượng trưng cho việc cắt đứt những điều xui xẻo, khó khăn, và phiền não của năm cũ một cách dễ dàng và dứt khoát.

Kết thúc hoàn hảo: Việc ăn hết bát mì Soba trước nửa đêm được xem là một hành động Kekka (kết thúc) hoàn hảo cho năm cũ. Nếu để thừa lại, người ta tin rằng may mắn sẽ không trọn vẹn.

Món Mì Cầu Trường Thọ – Nét Văn Hóa Ẩm Thực Độc Đáo Đêm Giao Thừa Nhật Bản (Ảnh sưu tầm)

Văn hóa xem Giao thừa là thời điểm suy ngẫm cá nhân, không phải tiệc tùng

Không khí Ōmisoka thường tĩnh lặng và hướng nội.

Thủ Tuế (Shou Sui): Mặc dù người Nhật không thức trắng đêm theo truyền thống như một số nước châu Á khác, họ dành thời gian buổi tối để quây quần, ăn Soba, và cùng nhau xem chương trình ca nhạc Kōhaku Uta Gassen (Hồng Bạch Ca Hội) trên TV.

Suy ngẫm: Khoảng thời gian này là lúc mỗi người tự suy ngẫm về những điều đã xảy ra trong năm, những sai lầm đã mắc phải, và những mục tiêu đã đạt được. Đây chính là giây phút reset tâm trí theo nghĩa đen – một thời điểm yên tĩnh để chuẩn bị tinh thần cho một khởi đầu mới.

2. Joyanokane – 108 tiếng chuông chùa thâm trầm

Nghi thức quan trọng và đặc trưng nhất của đêm Giao thừa Nhật Bản là Joyanokane – lễ rung chuông chùa 108 lần.

Ý nghĩa tâm linh của 108 tiếng chuông

108 Phiền Não: Theo Phật giáo, con người có 108 loại phiền não (Kleshas) hoặc ham muốn xấu xa, bao gồm lòng tham, sự đố kỵ, giận dữ, và dối trá.

Thanh tẩy tội lỗi: Mỗi tiếng chuông chùa vang lên sẽ giúp xua tan một phiền não của con người. Việc rung chuông 108 lần có ý nghĩa thanh tẩy và giải thoát linh hồn khỏi gánh nặng của 108 tham vọng xấu xa tích tụ trong năm cũ.

Thời điểm rung: 107 tiếng chuông được rung lên trước nửa đêm (để tiễn biệt năm cũ), và tiếng chuông cuối cùng (thứ 108) vang lên chính xác vào 00:00, tượng trưng cho việc bước vào năm mới với một linh hồn hoàn toàn tinh khiết.

Nghi lễ rung chuông Joyanokane và việc xua tan phiền não

Các ngôi chùa lớn trên khắp Nhật Bản, như Chùa Chion-in ở Kyoto, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham dự nghi lễ này.

Sự trang trọng: Nghi lễ được thực hiện một cách trang nghiêm, chậm rãi, với những tiếng chuông vang vọng, sâu lắng, hoàn toàn trái ngược với không khí náo nhiệt của pháo hoa.

Không khí cộng đồng: Mặc dù mang tính tâm linh cá nhân, việc mọi người cùng nhau đứng dưới bầu trời đêm lạnh giá, lắng nghe từng hồi chuông, tạo ra một cảm giác đoàn kết và chia sẻ sự thanh tẩy linh hồn.

Không khí Giao thừa tại các chùa chiền: Sự tĩnh lặng và tôn nghiêm

Trong khi các thành phố khác trên thế giới bùng nổ pháo hoa, Giao thừa tại Nhật Bản lại chìm trong sự tĩnh lặng của các ngôi chùa. Không có sự kiện ca nhạc hay tiệc tùng lớn ở khu vực này, chỉ có hương trầm, ánh nến và tiếng chuông.

Đây là một sự lựa chọn có ý thức của văn hóa Nhật Bản: ưu tiên sự bình yên nội tâm hơn sự kích thích ngoại cảnh trong thời khắc chuyển giao quan trọng nhất.

3. Shogatsu – khởi đầu tinh khiết với hatsumōde

Sau khi linh hồn đã được thanh tẩy hoàn toàn nhờ Joyanokane, người Nhật chính thức bước vào Shogatsu (Năm Mới). Khởi đầu này được đánh dấu bằng nghi lễ Hatsumōde.

Hatsumōde: Lần viếng đền thờ đầu tiên và nghi thức cầu nguyện

Ý nghĩa: Hatsumōde là chuyến viếng thăm đền thờ Thần đạo (Jinja) hoặc chùa Phật giáo đầu tiên của năm mới. Đây là một nghi thức bắt buộc của hầu hết người Nhật, thường diễn ra vào ngày 1, 2, hoặc 3 tháng Giêng.

Cầu nguyện: Mục đích là để tạ ơn các vị thần (Kami) và Phật đã bảo hộ trong năm cũ, đồng thời cầu xin sự may mắn, sức khỏe, và thành công trong năm mới.

Rút quẻ (Omikuji): Mọi người thường rút quẻ may mắn (Omikuji) để xem vận mệnh năm nay. Nếu gặp quẻ xấu, họ buộc quẻ đó vào cây thông hoặc hàng rào tại đền thờ để lại điều xui xẻo cho các vị thần xử lý.

Trang trí Năm Mới: Ý nghĩa của Kadomatsu và Kagami Mochi

Các vật trang trí cũng mang ý nghĩa thanh tẩy và chào đón thần linh:

Kadomatsu: Một bộ ba cây thông, tre, và mận được đặt ở cổng nhà. Chúng đóng vai trò như nơi cư ngụ tạm thời cho Thần Năm Mới (Toshigami), cầu mong sự sung túc và trường thọ.

Kagami Mochi: Hai chiếc bánh gạo Mochi hình tròn xếp chồng lên nhau, trên cùng đặt một quả cam đắng (Daizai). Kagami (Gương) Mochi tượng trưng cho chiếc gương thiêng, nơi trú ngụ của thần linh, mang lại sức khỏe và may mắn.

Kagami Mochi – Biểu Tượng Của Thần Linh Và May Mắn Trong Tết Nhật Bản (Ảnh sưu tầm)

Các phong tục truyền thống khác: Thư pháp đầu năm (Kakizome) và Thiệp Năm Mới (Nengajō)

Các hoạt động đầu năm cũng hướng đến sự tĩnh tâm và bắt đầu một cách chu đáo:

Kakizome: Nghi lễ viết thư pháp đầu năm, thường là các từ ngữ mang ý nghĩa tốt đẹp như "mùa xuân" hoặc "may mắn", thể hiện quyết tâm và mục tiêu cá nhân cho năm mới.

Nengajō: Việc gửi thiệp chúc mừng Năm Mới là một truyền thống quan trọng, nhằm tái khẳng định mối quan hệ xã hội, bày tỏ lòng biết ơn, và chúc nhau những điều tốt đẹp.

4. Kết luận

Giao thừa và Năm Mới ở Nhật Bản là một quá trình chuyển giao thanh tịnh và có ý thức. Bằng cách thực hiện các nghi thức như ăn Toshikoshi Soba, lắng nghe 108 tiếng chuông chùa Joyanokane và thực hiện Hatsumōde, người Nhật đã tạo ra một không gian thiêng liêng để "reset tâm trí" – gột rửa những muộn phiền cũ, thiết lập lại các mục tiêu cá nhân, và bước vào năm mới với một linh hồn hoàn toàn tinh khiết và sẵn sàng đón nhận những điều may mắn. Đây chính là nét độc đáo và sâu sắc trong văn hóa đón Tết của Xứ sở Hoa Anh Đào.

Cập nhật ngày 01/12/2025
Nội dung có tham khảo nhiều nguồn du lịch trong và ngoài nước

Lịch trình hấp dẫn:

Nhật Bản: Osaka - Kyoto - Phú Sĩ - Tokyo (t8-9) | Vietnam Airlines

Nhật Bản: Osaka - Kyoto - Phú Sĩ - Tokyo (t10-11) | Vietnam Airlines

Nhật Bản: Osaka - Kyoto - Phú Sĩ - Tokyo (t8-9) | Vietjet Air

Nhật Bản: Osaka - Kyoto - Phú Sĩ - Tokyo (t10-11) | Vietjet Air

Thông tin liên hệ:

CTY CP DU LỊCH THIÊN NHIÊN

516 - 520 - 522 Lạc Long Quân, Phường Hòa Bình, TP.HCM

Hotline: 1900 636 778

ctydulichthiennhien

https://dulichthiennhien.vn

Xem thêm bài viết liên quan:

Hành Trình Từ Cố Đô Kyoto Đến Núi Phú Sĩ Hùng Vĩ Và Thủ Đô Tokyo Hiện Đại 12/06/2026 15:03:37

Nhật Bản Vào Mùa Lá Đỏ Và Những Điểm Dừng Chân Đáng Nhớ 08/05/2026 09:39:56

Khám Phá Nhật Bản Từ Núi Phú Sĩ Đến Nhịp Sống Tokyo Hiện Đại 20/04/2026 15:59:58

Ashikaga Flower Park – Great Wisteria Festival 2026: Mùa Hoa Tử Đằng Đẹp Nhất Nhật Bản 29/01/2026 17:03:14

Lễ Hội Lửa Omihachiman Sagicho – Ngọn Lửa Tiễn Đông, Đón Xuân Đậm Chất Nhật Bản 29/01/2026 16:41:34

Nghi Thức Shuni-e – Omizutori Tại Chùa Todaiji: Ngọn Lửa Thanh Tẩy Linh Hồn Nhật Bản 29/01/2026 16:19:52

Nhật Bản Đón Tuyết Sớm - Hokkaido Bước Vào Mùa Đông Đầu Tiên Và Những Trải Nghiệm Độc Quyền 05/12/2025 10:58:11

Ehime Mùa Lễ Hội: Từ Matsuyama Festival Đến Những Hoạt Động Truyền Thống Vùng Shikoku 04/12/2025 14:06:36

Ngôi Đền Ishiteji – Hành Trình Tâm Linh Trên Tuyến Hành Hương Shikoku 88 Đền 04/12/2025 14:05:11

Con Đường Shimanami Kaido – Thiên Đường Cycling Đẹp Bậc Nhất Nhật Bản 04/12/2025 14:04:01

Dogo Onsen – Suối Nước Nóng Hơn 3.000 Năm Tuổi Và Câu Chuyện Truyền Thuyết 04/12/2025 14:02:40

Khám Phá Thành Cổ Matsuyama – Linh Hồn Của Xứ Ehime 04/12/2025 14:01:05

Famtrip Ehime Nhật Bản Mùa Thu 2025: Hành Trình Khảo Sát Điểm Đến Của Nature Tourist Và Cơ Hội Mở Ra Những Tuyến Tour Mới 04/12/2025 12:26:57

Nhật Bản Và Christmas Illuminations – Giáng Sinh Không Cần Tuyết Vẫn Đẹp Đến Nghẹt Thở 03/12/2025 09:32:46

Điểm Sống Ảo Mùa Đông: Làng Tuyết, Rừng Thông Và Lễ Hội Ánh Sáng 02/12/2025 16:01:47

Top Khu Trượt Tuyết Đẹp Nhất Nhật Bản 02/12/2025 14:30:58

Tour Nhật Bản Mùa Hoa Anh Đào: Gợi Ý Lịch Trình 5–7 Ngày Cho Người Đi Lần Đầu 02/12/2025 09:01:00

Sakura & Văn Hóa Nhật Bản: Ý Nghĩa Của Mùa Hoa Trong Đời Sống Người Nhật 02/12/2025 08:58:38

Yozakura – Ngắm Hoa Anh Đào Ban Đêm: Trải Nghiệm Chỉ Có Ở Nhật 02/12/2025 08:54:57

Lịch Nở Hoa Anh Đào Nhật Bản 2026: Nở Khi Nào – Ngắm Ở Đâu 02/12/2025 08:51:10